Gelişmekte olan ülkelerde yaşayan bireylerin en büyük sorunu yerli paranın yabancı para karşısında değer kaybetmesidir. Başka bir deyişle dövizin yerli paraya karşı değer kazanma olasılığıdır. Bu durum ilgili ülkenin başta dış ticareti olmak üzere her türlü yatırım enstrümanındaki getirilerin yok olmasına hatta negatife dönmesine neden olabilmektedir. Ülkemiz de son yıllarda gelişmekte olan ülkeler arasında parlayan bir yıldız olduğu için, ülkeye ciddi miktarda döviz girişi sürmektedir. Bu durum, dövizi TL karşısında ucuzlatırken, döviz (özellikle de dolar) cinsinden borçlanmayı cazip kılmıştır. Zira ödemeler dengesi cari açık verirken finansman kısmı bu açığı kapatıp Merkez Bankasına rezerv artışı olarak dönmeyi son üç- dört yıldır başarmıştır. Ancak 1994,1998 ve 2001 krizlerinde döviz riski almanın nelere mal olduğunun unutulmadığı mayıs-haziran arası dalgalanma sonrasında tekrar görülmüştür. Bu tarihten sonra açıklanan veriler göstermektedir ki; döviz tevdiat hesap büyüklükleri artarken dövizle alınan kredilerde önemli azalmalar oldu. Sinyal doğru algılandı mı bilinmez ama bilinmesi gereken dalgalı kur sisteminde oluşan ilk dalgaların çok sert olduğudur. Bu nedenledir ki reel sektör başta olmak üzere son aylarda önemli ölçüde dövizde ( ki ülkemizde nedense döviz denince hep dolar anlaşılır) olası yükseliş ihtimaline karşı ne yapılabilir yönünde araştırmalar yapılmakta.

Bu konuda VOB önemli bir risk koruyucu enstrüman görevi görebilir. Örneğin;
Bireyin 10.000 dolar borcu var ve vadesi şubat ayı içerisinde. Bu durumda birey VOB’a 1.500 YTL teminat yatırarak 10 adet şubat vadeli dolar sözleşmesinde alım yapacaktır (uzun pozisyon alacaktır). Bu yazıyı yazdığımda şubat vadeli dolar sözleşmesi VOB’ta 1,4690 seviyesinden işlem görürken spot piyasada 1,4260 seviyesindeydi. Birey 1,4690 seviyesinden şubat sözleşmesini alarak borcunu YTL cinsinden sabitlemiş olur. Örneği geliştirelim ve şubat sonu geldiğinde doların 1,60 olduğunu varsayalım. Bu durumda yatırımcı 1.310 YTL’lik bir kur riskinden korunmuş olacaktır.

(1,60*10.000usd) - (1,4690*10.000usd) = 1.310 YTL

Eğer yatırımcı bu korumayı yapmamış olsaydı 1.310 YTL borcuna karşılık zarar edecekti. Tabii bunun tersi durumunda yani dolar şubat sonunda 1,42 seviyesinden kapatmış olsaydı:

(1,4690*10.000) - (1,42*10.000) = 490 YTL VOB’ta birey zarar edecek gibi görülebilir. Ancak bu, daha önceki yazılarımda da çokça bahsettiğim üzere taşıma maliyeti olan faiz ile kurun başlangıçtaki seviyenin altına gelmesinden kaynaklanan bir farktır. Sonuç edilen bir zarar olarak algılanmamalıdır. Zira amaç kar etmek değil olası riskten korunmaktır. Risk gerçekleşmez ise bu bir maliyettir. Oysa riskin mayıs - haziran dalgalanmasındaki gibi gerçekleştiği durumlarda ise önemli bir kurtarıcı olduğu asla unutulmamalıdır.

Kaynak : Forum Gazetesi