Türev piyasalarda spot piyasalardan farklı olarak, para takası ile mal takası aynı anda yapılmaz. Yani spot piyasa olarak adlandırılan ve kaba bir tabirle perakende piyasalar olarak nitelendirilen piyasalarda, takas işlem gününde ya da o güne yakın birkaç gün içerisinde gerçekleşir.

Şöyle ki; döviz büfesinden ya da banka şubesinden 1.000 Dolar alındığında aynı anda karşılığı kadar YTL ödenir. Böylece takas gerçekleşmiş olur. Bu nedenledir ki spot piyasalarda alıcı ve satıcılar alım- satım yapan kişiler olarak tanımlanırlar. Oysa vadeli işlem piyasalarında takas işlem yapıldığı anda ya da yakın bir sürede gerçekleşmez. Gelecekte bir fiyattan belirli bir varlığı ya da finansal ürünü alıp satmak için anlaşma yapılır. Yani alan da satan da bir pozisyon satın alır.

Karmaşık gelebilir ancak vadeli işlem piyasalarında vade sonunda takas gerçekleşeceğinden ve vade sonuna kadar olası riskleri garanti etmek için her iki taraf da takasa, başlangıç teminatı adı verilen teminatı yatırdığından dolayı aslında her iki taraf da bir pozisyon almış olarak algılanır. Bu sebepten dolayı terminolojide gelecekte fiyatların yükseleceği beklentisiyle pozisyon alan tarafa ( spot piyasa mantığıyla bakılırsa , alım yapan taraf) UZUN Pozisyon alımı; buna karşılık fiyatların düşeceğini düşünerek bu yönde pozisyon alan tarafa da KISA Pozisyon alımı (satış yapan ) denir. Uluslar arası literatürde long position ya da short position olarak adlandırılan bu işlem kafa karıştırabilir, ancak yukarıda da anlatmaya çalıştığım gibi bu ayrımın sebebi alınan pozisyonun gelecekteki bir vadede takasının yapılacağındandır.

Zero some game olarak adlandırılan yapı ile hayat bulan türev piyasalarda uzun pozisyon alan kişinin karşısında daima bir kısa pozisyon alan kişi mevcuttur. Bu nedenledir ki alınan pozisyon sonucunda bu kişilerden birinin zararı diğerinin karı olacaktır. Yani genel bir anlatımla kar transferinin hangi yönde olduğu açıktır. Bu yönü ve garantiyi sağlayan kuruluş ise takas hizmeti veren kurum ve aracı kuruluşlardır.

Kaynak : Forum Gazetesi