İşlem miktarı ( volume ) piyasalarda el değiştiren hisse senedi adedini temsil etmektedir.. Dış piyasalarda fiyat analizleri bakımından ele alınan önemli bir teknik araçtır... İşlem miktarına dayalı çeşitli göstergeler ve endikatörler geliştirilmiştir....

Bazılarından bahsetmek gerekirse örneğin OBV ( on balance volume ), PVI ( positive volume index ), NIV ( negative volume index), trade volume index, volume rate of change, bunlar arasında sayılabilir....

Sıkışma alanlarında ne kadar hisse adedinin el değiştirdiğinin öğrenilmesinde, tabandan kurtulmaya çalışan senetlerde senetlere gelen arz ve talebin ölçülmesinde, zirvelerin oluşmasında, dirençlerin geçilmesinde, sıkışma formasyonlarından kopmalarda, teknik analizcilere önemli bilgiler sunmaktadır...

Diğer anlamda arz ve talep arasındaki ilişkinin değerlendirilmesinde kullanılırken, gerektiğinde dengenin hangi yönde bozulduğuna dair önemli ipuçları verir analizcilere...

Benzer şekilde zirvelerde el değiştiren hisse senedinin çokluğu, alıcı ve satıcı arasındaki dengenin hangi yönde bozulduğu ve mücadelenin ne yönde ve hangi şiddette sonuçlandığını göstermesi bakımından önem taşımaktadır...

Uzun bir süreye yayılan düşüşlerin sonlarına doğru gittikçe işlem miktarı azalan senetlerde ortaya çıkan işlem miktarındaki artış yönündeki ani gelişmeler dikkate alınmalıdır.. Bir süre artan işlem miktarının senedi fiyat olarak biraz yukarılara doğru taşımasından sonra gelen düzeltme hareketinde eğer işlem miktarı azalmakta ise senetteki gelişmelerin incelemeye alınması gerekmektedir.. Aşağı doğru süzülen senede bir süre sonra yeniden talep gelmesi durumunda işlem miktarının artması senette yeni bir hareketin başlangıcı olarak kabul görebilir.. Bu durumda eğer senet bir önceki çıkışta eriştiği fiyat seviyesinin üstüne çıkarsa senede gelen ilginin gittikçe arttığı varsayılır ( birileri sizler tarafından sebebi bilinmese de daha yüksek fiyattan senet almak istemektedir ) ve senette alımlar yapılabilir... O anda sizinde bilmediğiniz bazı gelişmelerden dolayı senede birileri ilgi duymakta ve para yatırmaktadır.. Para sokulmayan senette fiyatların yukarılara doğru gitmesi mümkün olmayacağına göre sizde bu yönde pozisyon alabilirsiniz...

Büyük düşüşler sonrası uzun süren yatay fiyat hareketlerini takiben yatay bandın üst noktasını belirleyen seviyelerin ( yani direnci oluşturan fiyat seviyeleri ) artan işlem miktarıyla geçilmesi senette yukarı yönde gelişmenin olduğunu gösterir ve senet alımlarının yapılmasını gerektirir. Tabii eğer tuzak kurulmamakta ise... Tuzak kurulduysa bile kaçma şansınızın olduğunu bilin.. Aynı şekilde tabandan yeni kurtulup yatay bir formasyon içinde bekleyen senede gelen işlem miktarı artışı senedin yeniden hareketlenmesine sebep olacağından pozisyon alınmalıdır...

Sıkışma ve dinlenme sürecini belirten " dörtgen formasyonları ", " üçgen formasyonları " sonucunda senetlerde artan işlem miktarıyla senet fiyatları yukarı yönde hareket etmeye başlamakta ise senetlerde alımlar yapılmalı ve formasyon gereği gitmesi gereken fiyatlar çeşitli yöntemler kullanılarak ( Fibonacci hedefleri, bir sonraki zirveler, çanak katlama hesapları, kopma hedefleri gibi ) hesaplanarak senetler o seviyelere gidilene kadar elde tutulmalı...

Uzun süren çıkışların sonunda ise artan işlem miktarıyla yukarı hamle yapan fakat daha önce eriştiği zirveyi geçemeyen senetlerde talebin fazla oluşuna rağmen arzın talebi karşılayacak kapasitede olması ( ki bu senet fiyatında değişikliğin olmaması ve hatta aşağı gidişi ile belli olmaktadır ) senetlerden çıkma zamanının geldiğine işaret eder...

Ara vermeksizin tavan tavan giden senetlerde herhangi bir seans ( veya bir gün ) içinde senet yüksek işlem miktarıyla önce yukarılara ve en uç noktalara eriştikten sonra aşağılara kaymaya başlar ve günü ( veya seansı ) en diplere yakın yerlerde kapatırsa o zaman anlaşılması gereken şudur : senette talep fazlasıyla karşılanmış olup senet " tersyüz " olmuştur ve o saatten sonra da bir süre daha aşağılara gidecektir...

Yukarıda belirtilen sıkışma alanlarından sonra artan işlem miktarıyla aşağılara yönelen senetlerde de senetler elden çıkarılmalıdır... Arz talebe karşı üstün duruma geçmektedir ve fiyatlar düşüşe geçeceğinden senetlerde kalmak yararlı olmayacaktır...

Düşüş akımlarında sıkışma alanlarından aşağıya doğru kopma illa da artan işlem miktarıyla gelişmez.... Azalan işlem miktarıyla da senetler sıkışma alanlarından aşağıya doğru kopabilir.. Bu durumda da " işlem miktarı nasılsa düşük , senede bir şey olmaz " rehavetine kapılmamak lazımdır.. Düşük işlem miktarıyla da senetler epeyi mesafe kat edebilirler aşağı yönde....

Ana zirvelere yaklaşıldıkça senetlerdeki direnç artacağından bu zirvelerin aşılması yüksek işlem miktarını gerektirir.. Düşük işlemle yukarı giden senetler ( eğer tavan tavan yapmaktan dolayı işlem oluşamıyorsa o ayrı mesele ama , o zaman tahtada kalan alım emirlerini de işlem miktarına katmakta yarar var.. ) daha önceki zirveleri aşmışsa senetlerde çıkış hareketi kısa bir süre sonra sekteye uğrayabilir...

Belirli bir zaman süreci içinde dip çalışmasını sürdüren senetlerde, senetler hareketli ortalamaların üstüne kendilerini atarken işlem miktarındaki artış göze çarpar nitelikte ise senetlerde yeni bir yükseliş dalgasının başlayacağı varsayılarak senet alımları tavsiye edilir...

Zirvelerde uzun süren bir yükseliş akımının sonlarına doğru senette işlem miktarı azalıp, senet yatay bir trend içinde zaman geçirdikten sonra azalan işlem miktarına rağmen aşağılara doğru boynunu büküp hareketli ortalamaların altına doğru kaymaya başlamakta ise ( senetlerde dağıtım gerekli talep olmadığı için uzun sürdü ve şimdi dağıtım bittiği için düşüşe geçilebilir denilerek ) senetlerden ayrılma zamanı düşünülmelidir....

Düşüş akımının içine giren senetlerde trend belli olduktan sonra zaman zaman yaşanan sert çıkışlar işlem miktarı yaratsa bile bu çıkışlar eğer düşüş sırasında elde edilen tepki çıkışlarının yarattığı önceki zirveleri aşamıyorsa, hareketli ortalamaların yarattığı direnci kıramıyorsa ve kısa süre sonra geri dönmekte ise senetlerde daha sonra yaşanacağı hissedilen düşüş öncesi son mallar çıkılmak istenmekte diye düşünülmelidir....
Böyle durumlarda değişik aracı kurumlardan yapılan alım satımlar sırasında kendinden kendine yapılan işlemlerle işlem miktarı artmış gösterilip senetlerden kaçılmak istenmektedir...

Ana zirvelere gidilirken de aynı şekilde artan işlem miktarıyla ve değişik kurumlardan yapılan kendinden kendine işlemlerle mallar nette eksiye geçilerek daha zayıf ellere transfer edilebilir...

Bu bakımdan yatırımcının bir süre yüksek işlemle yukarılara giden senette bir anda işlem miktarının zirvelerde kurumasını ciddiye alıp harekete geçmesi tavsiye edilir.... Malların yukarı gidiş sırasında dağıtılmış olması ihtimali ortaya çıktığından tedbirli olmakta yarar var...

Aşağıda konuya ilişkin örnek grafiklerin açıklamaları sunulmaktadır :

GRAFİK NO. 1 : ALCATEL

Grafikte büyük çıkış öncesi artan işlem miktarıyla senette ortalamalardan başlayan hareketi oklarla göstermekteyim...Aynı şekilde zirvede senet dağıtımı uzun süreye yayıldıktan sonra düşüşe geçen senette azalan işlem miktarına dikkat edilmesi gerek.. Düşük işlemle ortalamaların altına gidiş ve çöküşün başlaması....

GRAFİK NO 2 : ASELSAN

Senet artan işlem miktarıyla kopmakta ve çok hızlı bir yükselişe geçmektedir...Zirveye erişirken azalan işlem miktarı yüksek seviyedeki fiyatları taşıyamamakta ve senet düşüşe geçmektedir... Ortalamaların altında geçen süre zarfında senetteki işlem miktarı hayli azaldıktan sonra esas çöküş sırasında işlem miktarı bayağı azalmaktadır fakat senedin düşüşü durmamaktadır..... İşlem miktarı uzun süre sonra ancak 10000' lerde yeniden artış göstermektedir...

GRAFİK NO 3 : PETKİM

Senette zirvede ( 18000' lerde ) oluşan büyük işlem miktarından sonra senet düşüşe geçmektedir... Çıkış anında senetler dağıtılmışa benzemekte....İşlem miktarı bir süre sonra ancak 11000' ler seviyesinde yeniden artış göstermektedir....

GRAFİK NO 4 : BEKO

5500 seviyelerinde oluşan yüksek işlem miktarından sonra kuruyan senette çok sert bir düşüş yaşanmakta... " Düşük işlem bir şey olmaz " diyenlere çok şey olmakta esasında.... Ortalamaların altına bir kez çakılan senet belini 2500' lerde zor toparlamakta... Bu arada düşüş sırasında 3000 seviyesinde gelişen ve artan işlem miktarıyla yükselen senette hareketli ortalamaların üstüne çıkılamaması yeniden satışları getirmekte... belki de son malların kaçılması için düzenlenmiş bir operasyon idi.... kim bilir ?
Kaynak : Teknik Borsa