Çok kuvvetli bir zirve formasyonu olup senetlerinizi satmanızda yarar bulunmaktadır. Belirli bir süredir devam eden çıkış akımının sona erip, düşüşe geçildiğinin sinyalini veren zirve görüntüsüdür. Uzun vadede verdiği tahribat tıpkı " omuz - baş - omuz " zirvesindeki gibi çok yüksek olan bir zirve görünümüdür ve düşüş akımı sona erdiğinde büyük kayıplara yol açar. Görüntü olarak en yüksek seviyede olan zirvenin yanında ( sağ tarafında ve çoğunlukla daha düşük seviyelerde oluşan ) bir zirve daha gözlemlenir. Formasyon uzun süredir devam eden “ bull markets “ veya diğer adıyla “ boğa piyasaları ” nın sonunda gerçekleşir. Genelde yukarı yönde hareket eden ve büyük kazançların elde edildiği çıkış akımlarının sonlarına doğru senette ( veya endekslerde ) yüksek işlem miktarı ile bir zirve ( fiyatların eriştiği en uç nokta diyelim ) elde edilir. Daha sonraki düzeltme ( geri çekilme veya fiyatlardaki düşüş ) senet fiyatını aşağılarda bir noktaya kadar çeker. Yeni alım dalgası ile senette yükselişe geçilir ve senet eski zirve fiyatını aşamadan bir zirve ( bir önceki en uç fiyatında üstünde olan fiyata ) daha yapar. İkinci zirveye doğru olan bu koşuda işlem miktarının azalması dikkatleri çekebilir.

Daha düşük işlem miktarıyla ilk zirveye yakın değerlere ulaşılması talebin ( tabii arzda azalıyor diye düşünenleriniz de olacaktır ) azalması anlamına gelebilir. Elde edilen ikinci zirveden başlayan satışlar gittikçe yoğunlaşabilir. Aşılamayan zirve fiyatı ortada sipsivri ( dımdızlak ) kalacak şekilde belirginleşir. Artık elde edilen zirve sayısı ikiye erişmiştir. Her ne kadar iyi ama daha sonra senet yeniden fırlayıp daha yukarılara da gidebilir diyenler olacaksa da tedbirli olma zamanı gelmektedir. Bu noktada her şey apaçık ortada olmasa bile gözünüzün önündeki görüntüden şüphelenmeye başlamakta yarar bulunmaktadır. Formasyonda eksik olan son taş ikinci zirveden başlayan düşüşte genelde ilk zirveden başlayan düşüş sonunda elde edilen dip noktasının altına inilmesi ile yerine oturacaktır. Artık uzun süren rüyadan uyanma ve gerçeklere dönme zamanı gelmiştir. Senet ilk zirveden sonraki düşüşte elde edilen dip noktasından başlayarak ve yatay olarak çizilen destek çizgisinin altına inmeye başladıysa düşüşe geçildiğini vurgulayan zirve formasyonu tamamlanmış sayılmaktadır.

Formasyonda ilk dip noktasından başlayarak yatay şekilde çizilen çizgiye teknik olarak “ destek çizgisi – support line “ denilmektedir. Bu çizginin altına gidilmesi durumunda senet satılmalıdır.

Formasyon eğer endekslerde oluşursa piyasaların aşağılara gidişi durumunda çok az senet prim yapacağından ve genelde senetlerin % 90’ nın da ( belki de daha fazla ) düşüş yaşanabileceğin- den dolayı senetlerden en kısa zamanda kurtulmak gerekmektedir.

“ İkili zirveler “ her ne kadar gelişmiş borsalarda uzun sürede gerçekleşmekte ise de İMKB’ de çok daha kısa sürede oluşabilmektedir.

Bir parantez açarak şunu iyice belirteyim ;
İkili zirvelerde ikinci zirve fiyat olarak ilk zirvenin altında kalabileceği gibi kesin bir kural olarak algılanmamalıdır.

İkinci zirve bir çok senette ilk zirve fiyatıyla aynı fiyat seviyesinde de gerçekleşmektedir.

Her ne kadar az görülse de bazı zamanlarda formasyonun parçası olan ikinci zirve ilk zirve fiyatının üstünde de gerçekleşebilir. Ne kadar üstünde gerçekleşebilir sorusuna cevap olarak ilk zirvenin en fazla ( fiyat bazında ) % 15 üstünde diyebiliriz.

İkinci zirvenin oluşumunda işlem miktarının azalmasına dikkat çekmemize rağmen bazı zamanlarda işlem miktarı ilk zirveye erişilirken elde edilen işlem miktarının da üstünde olabilir. Yüksek işlem miktarına rağmen senet bir önceki zirveyi aşamıyorsa o zaman işler daha da vahim demektir !
Genelde göstergeler açısından “ RSI “ ve “ Williams’ % R “ tipi göstergelerde bu tür formasyon- lar ( Bakınız. “ Kurtlarla Tango “ adlı kitabıma ) senetlerdeki görüntüden daha önce ortaya çıkarak yatırımcıları fiyatlar açısından gelen tehlikeyi ( yaklaşan fırtınayı ) önceden haberdar edebilir.

Düşüşlerin ne kadar olabileceği ( fiyatlardaki kayıpların diyelim ) konusunda fikir yürütmek isteyenler için kullanılabilecek en basit tekniklerden birisi formasyonun gereği olarak şu şekilde bulunabilir ;

En yüksek zirveyi teşkil eden fiyat seviyesi ile o noktadan aşağıya doğru düşüşte elde edilen dip noktasından çizilen “ destek çizgisi ” nin belirttiği fiyat seviyesi arasındaki fark ( fiyat olarak - örneğin 4000 lira gibi ) bulunur. Daha sonra bu fiyat farkı senetlerdeki fiyatların “ destek çizgisi ” ni aşağı yönde deldiği noktadan başlamak üzere aşağı yönde uzatılır ve düşüş sonunda erişilebilecek fiyat seviyesi bulunur.

Elde edilen fiyat senetlerin aşağı yönde kat etmesi gereken minimum fiyat seviyesidir.

Fiyatlar düşüş trendi içinde hesaplanan fiyat seviyesinden de aşağılara gidilebilir.
Yukarıda grafiklerini verdiğim örneklerde düşüşlerin yarattığı tahribatları hep beraber izleyeceksiniz.
Aşağıda grafiklerin açıklamaları sunulmaktadır :

GRAFİK NO. 1 : ADANA ÇİMENTO " A "

Grafikte gösterildiği gibi senet yükseliş trendi içinde " 1 " ile belirlenen 3.35 cent' e kadar geldikten aşağıya hareket ederek düzeltmeye girmekte. 20 günlük hareketli ortalamanın altına inmeyen senette 2.64 cent seviyesinden başlayan yeni alım dalgası senedi " 2 " ile belirlenen 3.07 cent seviyesine kadar taşımakta. Yeni satış dalgasının yarattığı düşüş 20 günlük hareketli ortalamada dengelenmekte ise de bir süre sonra ve senet yeniden düşüşe geçmekte...
İlk düşüşte elde edilen dip noktası bir çizgi ile yatay olarak uzatılırsa bu çizgi destek çizgisi haline dönüşmekte.
" 2 " numaralı zirveden sonra aşağı yönde başlayan fiyat hareketi hareketli ortalama ve destek çizgisine de kırdıktan sonra çok sert bir düşüşe geçerek yoluna devam etmekte. Daha sonra gelişen tepki çıkışı da fiyatı destek çizgisinin üstüne atamadığından senet yeniden düşüş akımı içine girerek aşağılara sürüklenmeye başlamaktadır....
Düşüşün ilk etapta nerelere kadar gelebileceğini hesaplamak için ise yaptığımız işlem şudur :
3.35 cent ve 2.64 cent arasındaki fark 0.71 cent ( grafikte " x " ile gösterilmekte.) olmaktadır. Bu fark senedin destek çizgisini delme noktasındaki fiyattan ( " 2.64 cent diyelim ) çıkartıldığında önümüze gelen rakam 1.93 cent olmakta. Senet bu kadar düşüşü grafikte de gördüğünüz gibi yaşamış. Elde edilen fiyat seviyesinin aşağı yönde gelinebilecek minimum yer olduğunu unutmamak gerekmekte. Daha da fazla gidebilir dedik. Şimdi anlamaktasınız bazı yatırımcıların başlarına neler gelebileceğini sezdikleri için yukarılarda bir yerde neden senetlerden alelacele kaçmaya çalıştıkları !! Senet baktığınız grafiğin elde edildiği gün itibarıyla 0.34 cent' i bile görmüş. Onda bir fiyatına inilmiş.

GRAFİK NO 2 : ALGYO

Senet " 1 " ile gösterilen yere kadar ( 4.06 cent ) neredeyse soluksuz tırmanmakta. Gelen satışlar 2.88 cent civarında duruluyor. Bu seviyeden gelen alımlarla senet bu sefer " 2 " nolu zirveye ( 3.41 cent ) gitmiş. Kısa süreli çıkış sonrası gelişen yeni düşüş dalgası senedin 2.88 cent' teki desteğini kırınca düşüş sertleşmekte... 2.0 cent seviyelerinden gelişen çıkış hamlesi 2.71 cent' e kadar gidilmesine sebep olmakta ise de gördüğünüz gibi senet aşağı yönde geçilen destek fiyatının üstüne de çıkamadan yeniden düşüşe geçmekte.. İlk düşüş yüksekliği " x " ile gösterilen görüntüde destek seviyesinin altına gidiş başladığında da bir o kadar " yani " x " kadar mesafe aşağı yönde kat edilmekte. Hedef fiyat olan 1.68 cent düşüş içinde görüldüğü gibi senet düşüş akımının sonlarına doğru 0.86 cent' e kadar inmiş...
Sadece zirve formasyonunun yarattığı tahribata bakacak olursanız % 75' den fazla bir kayıp söz konusu !

GRAFİK NO 3 : DEVA HOLDİNG

" Deva Holding " senedinin dolar bazında grafiğine bakacak olursak 99 senesinin sonundan itibaren yükselişe geçen senet “ 0.54 cent “ seviyesinde " 1 " ile gösterilen zirveye erişmekte... Daha sonra düzeltmeye uğramakta... “ 0.36 cent “e kadar sert bir düşüş yaşayan senette gelen alımlar fiyatı “ 0.53 cent “ e kadar taşımakta. Yeni gelen satış dalgası fiyatı bir anda destek seviyesi olan “ 0.36 cent ” in altına kadar indirmekte. Birdenbire " 0.20 cent " e kadar inen senet yeni bir çıkış başlatarak sert bir şekilde yükselmekte ve " 0.50 cent " e ulaşmakta.. Pilimizde burada bitmekte... Görüntü daha büyük bir ikili zirve görünümüne dönmekte..
Satışlar yoğunlaşırken "0.23 cent" seviyesi görülüyor.
Yeni çıkış hamlesi de yatay bir trend içinde gelen satışlar içinde boğulmakta. Artık endeksin de tamamen çöküşe geçmesi ile destekler kırılmakta ve hareketli ortalamaların altına sıkışan senet düşüş trendinin sonunda " 0.06 cent " gibi bir yere kadar inmekte..." 0.54 cent " ile " 0.36 " cent arasındaki mesafe " x " ile gösterilirken, bu mesafenin " 0.36 cent " in altına aynen taşınması ile elde edilen minimum hedef fiyat " 0.17 cent " olmakta ki senet düşüş akımının sonlarındaki fiyatında gösterdiği gibi " 0.17 cent " in de altına inmektedir...

GRAFİK NO 4 : DEMİSAŞ

99 senesinde her senette yaşandığı gibi bu senette yaşanan sert yükseliş senet fiyatını " 1 "ile gösterilen " 1.78 cent " fiyatına getirmekte... Zirveden sonraki düşüşte " 1.32 cent " te dip yapılırken yeni çıkış hamlesi de fiyatı " 1.66 cent " seviyesine taşımaktadır.. İkinci zirvede gelişen sert düşüş " 1.32 cent" teki desteği kırdıktan sonra " 0.90 cent " seviyelerinde durulmakta ve " 0.90 - 1.20 cent " aralığında yatay bir trend içinde girmekte... " 1.78 cent " ile " 1.32 cent " desteği arasındaki fark " x " ile gösterilirken aynı fiyat farkı " 1.32 cent " destek fiyatının altına taşındığında minimum hedef fiayt olarak " 0.86 cent " görülmekte... 2000 senesinin sonlarına doğru yaşanan çöküş daha sonrada devam edince senet düşüş akımının sonunda " 0.17 cent "gibi komik bir seviyeye kadar inmekte... Bir başka " onda bir fiyatına iniş " örneği.....Uzun vadede çok kazanılmakta teorisine örnek... Uzun vadede çok kazanılabilir ama senetleri nerede aldığınıza bağlı.
Kaynak : Teknik Borsa