Elliott Dalga Analizine Dayanarak Yapılan İsabetli Tahminler

Fiyat hareketlerinin öngörülemezliği ve rastgeleliğinin geçerli olmadığının en açık kanıtları, geçmişte Elliott analistlerinin yaptığı tahminlerdir. Aşağıdaki örnekler, geçmişte yapılan tahminlerin mükemmelliğini ve piyasanın rastgele hareket etmesi bir yana, Elliott Prensipleri’nde anlatılan modellere ne kadar uygun hareket ettiğinin kanıtıdır.

a. Ralph Nelson Elliott’un Tahmini (11 ve 25 Ağustos 1941)

Her düşüş ve yükselişte tekrarlanan doğanın değişmez oranı olan 0.618, Nisan 1930’dan beri bütün önemli hareketlerde kendisini göstermiştir. Bu oran ve seriler, hisse değerlerini belirlediği varsayılan ve genel kabul gören, savaşlar, politika, üretim endeksleri, para arzı, genel satın alma gücü ve tüm diğer değişkenlerden bağımsız olarak, fiyat trendlerinin devam sürelerini kontrol etmekte ve sınırlamaktadır. Bu özellik var olan olay ve politikaların piyasa hareketleri üzerinde hiçbir etkisi olmadığının kanıtıdır.

“Üçgenin E dalgası (grafikte V olarak gösterilmiştir) yeterince ilerlemiştir ve sona ermesi, 13 yıldır devam eden modelin sonuna erdiğini gösterecektir. Bu bitiş, aynı zamanda yeni bir supercycle dalganın başlangıcını da gösterir. Bu dalga pek çok bakımdan 1857-1929 dönemi ile karşılaştırılabilecek bir supercycle dalgadır ve 2012 yılına kadar sona ermesi beklenmez.”

Elliott’un 1941 Ağustos’unda yaptığı bu tahminin 7 ay sonrasında DJIA 94 seviyesine ulaştı ve 13 yıldır devam eden ayı piyasası bu seviyede sona erdi. Bu tarihten itibaren A.B.D. tarihinin en büyük ve uzun süreli yükselişi başladı. 2007 yılı Ekim ayının ilk günlerinde DJIA 14280 seviyesine ulaştı.

b. A. Hamilton Bolton’un Tahmini (1953 ilk çeyrek)

“R.Nelson Elliott’un 1941 yılındaki tahmini veya hipotezi çok önemlidir. Çünkü eğer Elliott haklıysa, bu yüzyıl içinde bir daha dolar fiyatları olarak 1942’deki düşük değerleri görmeyeceğiz. Bu 1929-1932 ölçeğinde bir krizin bizim yaşam sürelerimiz içinde bir daha tekrarlanmayacağı anlamına gelir.

Elliott’un projeksiyonu, şimdi daha da belirginleşmiştir:

1. Elliott’un hipotezi, 1942 yılından itibaren, birbirini takip eden boğa piyasası dönemlerini öngörmüştü ve bu dönemlerin 1857-1929 dönemine benzer bir şekilde, 5 dalgada ilerlemesi gerekiyordu.

2. Cycle dereceli boğa piyasasının 1 numaralı dalgası 1946 yılında tamamlandı (Elliott’un 1948’de ölümünden iki sene önce) ve bu dalganın düzeltmesi olan 2 numaralı dalga da 1949’da bitti.

3. Dalganın zaman boyutu dikkate alındığında 1942-? Boğa piyasasının 3 numaralı dalgası içinde olmamız gerekiyor. (Elliott’a göre 3 numaralı dalga süre olarak 1 numaralı dalgadan kısa olamaz.)

4. 3 numaralı dalganın tamamlanmasının ardından (Bu dalganın 1954’ten önce bitmemesi gerekiyor) 1946-49 derecesinde bir düzeltmenin yaşanması ve bu düzeltmenin de 1942-1949 diplerinin altına gelmemesi gerekiyor.

5. 4 numaralı dalganın bitmesinin ardından da 1942 yılında başlayan dalganın son atağı olan 5’in yaşanması gerekiyor. Yine zaman boyutu dikkate alındığında 1942 yılında başlayan yükselişin 1960’larda bir düzeltme ve hisse senetlerinde depresyon yaşanana kadar devam etmesi gerekiyor.”

Bolton’un Elliott’un prensiplerini dikkate alarak yaptığı bu tahmin, tam öngördüğü gibi, 1959 yılına kadar devam eden bir 3. Dalga ve 1962 yılına kadar devam eden bir düzeltme ile devam etmiş, Cycle dereceli dalga ise 1966 yılında tamamlanana kadar ilerlemişti.

c. A. Hamilton Bolton’un Tahmini (1960 ilk çeyrek)

“100’e 61.8 ve 161.8’e 100 oranları, zaman ve fiyat boyutu dikkate alındığında Elliott’un teorilerinin özünü oluştururlar. Elliott bir çok çakışmaya dikkat çekmişti. 1949 yılında başlayan yükselişin bu formüle bağlı olarak, 1949’dan 1956’ya kadar 361 puanlık bir yükseliş olduğu dikkate alınırsa, 361 puanın %161’i olan 583 puan, 1957 dibi olan 416’ya eklendiğinde 999’da sona ermesi gerekir.”

Bolton’un 1953 yılında yaptığı analiz ve bu analizi tamamlayan 1960 yılındaki öngörüsü, Elliott prensipleri ile yapılan analizlere mükemmel bir örnek oluşturur. İlk tahminin yapılmasından 13, ikinci tahminin yapılmasından da 6 yıl sonra, 1966 yılının şubat ayında Dow Jones Sanayi Endeksi 995.14 değeri ile en yüksek noktayı görür ve tam Bolton’un öngördüğü mekanizma içinde ilerleyerek 1937-1942 döneminden sonraki en büyük ayı piyasasını başlatır.

d. Charles Joseph Collins’in Tahmini (1966 ilk çeyrek)

“1932 yılında başlayan Supercycle V’in içindeki iki dalganın tamamlandığı ve üçüncüsünün de Ocak ayı içinde tamamlandığı ya da tamamlanmak üzere olduğu görüşündeyim.

3 numaralı Primary dalga, uzatma yaptığı için, Intermediate dereceli (5) numaralı dalganın, dolayısıyla Primary (5) numaralı dalganın ve Cycle III numaralı dalganın Ocak 1966’da tamamlanmış olması gerekiyor. Bu durumda piyasa aşağı yönlü bir dalga başlatmıştır. Elliott uzatma yapan bir dalganın iki seferde geri alınacağını belirtmişti.

Cycle dereceli IV numaralı dalganın içindeki A dalgasının 770-710 bölgesine kadar ilerlemesi, belirgin bir B dalgası ile bölündükten sonra başlayacak olan bir C dalgasının da yaklaşık 524’e kadar bir geri alış yapması gerekiyor.”

Collins’in 24 yıllık bir yükselişin tepe noktasını tespiti gerçekten mükemmel bir tahmindi. Elliott prensipleri kullanılarak yapılan ikinci tahmin de en az ilki kadar mükemmeldi. Dow önce 1966 yılı içinde 744.31’e, bunu takip eden bir tepki dalgasının ardından 1974 yılında gördüğü 577.60 dip seviyesine kadar geri çekildi.

e. Alfred John Frost’un Tahmini (1970 Mayıs)

“A.Hamilton Bolton, 1960 Mayıs’ında (1949 yılında başlayan yükselişin bu formüle bağlı olarak, 1949’dan 1956’ya kadar 361 puanlık bir yükseliş olduğu dikkate alınırsa, 361 puanın %161’i olan 583 puan, 1957 dibi olan 416’ya eklendiğinde 999’da sona ermesi gerekir) demişti. Bu öngörü, 6 yıl sonra, Dow 1000 seviyesinde büyük boğa piyasasını bitirirken gerçekleşmişti. İlerlemekte olan ayı piyasasına aynı kuralı uyguladığımızda, her biri önümüzde ciddi düşüşler öngören bir çok olasılıkla karşılaşıyoruz. Dow’un tarihi zirvesi olan 1000’den %61.8 düşmesi, 1929 tepesi olan 381’e ulaşmak demek. Bu, 1966’dan beri devam etmekte olan Cycle dalganın 1929 tepesine sarkması demek olacağından mümkün görünmüyor. 1968 yılındaki 986 tepe seviyesinden beri ilerlemekte olan C dalgasının, 1966 yılında 256 puanlık A dalgasının %161.8’i olan 414 puan gerilemesi gerekiyor. Bu durumda piyasa 572 seviyesinde dip yapacaktır.”

Ayı piyasasının dibi, bu tahminin yapılmasından 4.5 sene sonra 9 Aralık’ta 577.60 seviyesinde oluştu.

f. Robert R. Prechter’ın Tahmini (13 Eylül 1982)

“Bu, bir dalga analisti için heyecan verici bir an. 1974 yılından beri ilk kez müthiş büyük bir dalga modeli tamamlanmış olabilir. IV numaralı dalga için kullanılan teknik terim ikili üçtür (double three). Burada ikinci düzeltme, alçalan üçgen olarak ilerledi. Bu dalga sayımının ortaya koyduğu, 1966 yılında başlayan Cycle IV numaralı dalganın geçen ay (1982 Ağustos) sona erdiğidir. 1942 yılından çizilen trend kanalının alt sınırı bu model tamamlanırken aşağıya doğru geçilmişti. Bu tip kanal dışına sarkmalar, Elliott’un çalışmalarında 4.dalga özellikleri olarak tespit edilen ve sıkça görülen hareketlerdir.

Cycle ve Supercycle dereceli dalgalar oldukça geniş fiyat bantları içinde hareket ederler ve dikkate alınması gereken en önemli yapılardır. (Cycle dereceli bir dalganın başlamakta oluşu)ekonomik denge döneminin ve hisse senedi fiyatlarında büyük yükselişlerin henüz başladığını gösterir. Ulaşılması gereken sonuç, bir boğa piyasasının henüz başladığı ve Ağustos 1982 başlangıcına göre 5 katlık bir yükseliş yaşanabileceğidir. Bu durumda hedefin 3885 olması gerekir.”

g. Robert R. Prechter’ın Tahmini (6 Nisan 1983)

“Normal bir 5.dalga, Elliott’un kanal tekniğine göre, 1980’lerin ikinci yarısında trend kanalını 3500-4000 bölgesinde kesecektir. Elliott, 4.dalga (1982’de olduğu gibi) trend kanalının dışına sarktığında, aksi yönde bir savrulma ya da trend kanalı dışına taşma olacağını söylemişti.

V numaralı dalganın psikolojik özellikleri için ne söyleyebiliriz? Yatırımcıların kitlesel psikolojisi, manik ölçülere ulaşacaktır. Aynı 1929, 1968 ve 1973 yıllarında olduğu gibi, hatta daha da fazla.”

Finansal çılgınlık, oldukça nadir görülen bir olgudur ve bir yüzyılda birden fazla görüldüğü olmamıştır. ABD’de finansal piyasaların bugün ulaştığı aşama için kullanılacak tek terim, “çılgınlık” (mania) olsa gerek. Fiyat kazanç oranlarının bugün ulaştığı aşama, son birkaç yıldır pek çok analist ve yorumcunun dikkat çektiği üzere bir spekülatif köpük ve çılgınlık aşamasıdır. Bu aşamayı muhakkak bir panik ve çöküşün izlemesi gerekir. Bu panik ve çöküş, Supercycle dereceli V numaralı dalganın sona ermesi olacaktır. Prechter’in 1982 yılında dikkat çektiği trend kanalı dışına savrulma ve finansal çılgınlık, tahminin yapıldığı dönem dikkate alındığında dahicedir. 1982 yılında yapılan, 1980’lerin sonunda 3500-4000 seviyelerinde trend kanalının üst bandının kırılacağı tahmini 1987 yılında 2747 seviyesinde trendin kesintiye uğraması ile sadece ertelenmiş, 1990’lı yılların ortalarında 6000 seviyesi geçilirken trend kanalı yukarı doğru kırılmıştır.

h. Tuncer Şengöz’ün Tahmini (Haziran 2002)

Türkiye’de para piyasalarını ve teknik analizi iyi bilenler büyük sermaye sahipleri adına maaşlı çalışan elemanlar olduklarından burada belirtilen gibi açık ve kesin bir tahminde bulunmamaktadırlar. Ancak 1989 yılı ODTÜ Makine Mühendisliği mezunu olan ve 1999 yılından beri Yapı Kredi Yatırım’da çalışan Tuncer Şengöz 2002 Haziran’da Yapı Kredi Yatırım’ın katkılarıyla yayınlanan “Elliott Dalga Prensipleri, Borsa ve Kitle Psikolojisinin Analizinde Farklı Bir Yöntem” isimli kitabın “Gelecek Perspektifi” başlıklı son bölümünde aşağıdaki değerlendirmelerde bulunmaktadır. Bu kitabı o zaman alıp okuyanlar belki de okuduklarına inanamamışlardır.

IMKB100 endeksinin bir ana Elliott çevrimini tamamladığı ve supercycle dereceli en kuvvetli yükseliş dalgası olan (III) numaralı dalgasına başladığı varsayımı en güçlü seçenektir. Buradan başlayacak çıkış hareketi supercycle dereceli yükselişin içindeki ilk yükseliş dalgası olacaktır. Bu yükseliş dalgasının da 2005’le 2008 arasındaki bir döneme kadar devam edeceği öngörülmektedir. Ancak supercycle dereceli (III) numaralı dalga için beklenen bitiş seviyeleri, çok daha yukarıdadır ve hedefleri fiyat olarak 16 ve 26 cent, zaman olarak da 2013, 2020 ve 2028 yıllarıdır. Bu projeksiyon doğru ise 2001 Ekim’inde İMKB tarihinin en büyük ve en uzun süreli yükseliş dalgası başlamış olabilir. Bu dalga süresi ve büyüklüğü dikkate alındığında, belki de bir yüzyılda bir kez yaşanacak bir dalga olacaktır. Sosyolojik arka planda da şu değişikliklerin olması beklenebilir. 2015-2020 yıllarına kadar geçecek olan dönem, muhtemelen sosyal trendlerdeki aşırılıkların azaldığı, kitlesel ruh halinin olumluya yöneldiği bir dönem olacaktır. Bu dönemde ilk aşamada, toplumsal değerlerde bir toparlanma ve hayatın tüm alanlarında etik değerlerin yeniden önemsenmesini beklemek gerekiyor. Ekonomiden politikaya, iş yaşamından aile yaşamına, bireysel değerlerden uluslar arası ilişkilere kadar geniş bir perspektifte yeniden etiğin, iş ahlakının, ülkülerin, olumlu katkının, üretkenliğin ve yapıcılığın artması ve bu değerlerin örgütlü yapılarla düzenli ve yasal bir zeminde ilerlemesini beklemek gerekiyor. Bunun sonucu olarak vergi ahlakı, üretkenlik, katılımcılık önem kazanacaktır. İş idaresinden kaliteye, verimlilikten güvenin yeniden artışına kadar geniş bir alanda kitlesel ruh hali olumlu yönde değişecek, şiddete, radikalizme, fanatizme ilgi azalacaktır. Kitlesel ruh halindeki bu olumlu değişim, kendisini sanatta, modada, sporda, eğitimde de gösterecek, olumlu imajlar, uzlaşı kültürü, iyinin yeniden yükselişi ve sinemada, edebiyatta, müzikte başrolü oynaması gelecekte en çok üzerinde durulan ve rağbet gören konular olacaktır. Bu dönem boyunca en önemli değişim muhtemelen kitap isimlerinde, şarkı sözlerinde, gazete manşetlerinde gözlemlenecektir. 2001 yılında en çok kullanılan kriz, şok, skandal, felaket, çöküş gibi sözcüklerin yerini, büyüme, başarı, üretkenlik, verim, kalite, yükseliş gibi sözcükler alacaktır. Bu dönemde gazete manşetlerinin küçülmesini beklemek gerekiyor. Haber programlarının marş ritimli sinyal müzikleri, haberlerin flaş flaş diye sunulması, programlar şok sözcüğü ile tanıtılması azalacak, kötümser, asık suratlı ve saldırgan sunucu tipi, yerini iyimser, gülümser, neşeli, esprili sunucu ve programcılara bırakacaktır. Giyim kuşam, sakal, bıyık, saç tartışmalarında ana eksenin siyasal çatışmadan estetiğe yönelmesi, dışavurumculuğun yeniden artması en muhtemel gelişmeler olacaktır. Dalga prensipleri ile yapılan analizler, bu dönemin başlamış olabileceğine dikkat çekiyor. Onyıllar boyunca devam edecek olan bu dönem ise, finansal yatırım tercihlerinden, ekonomide, iş idaresinde, politikada ve sanatta davranış biçimlerine kadar geniş bir alanda değişmekte olan bu yeni döneme uygun düşünmeyi ve davranmayı gerektiriyor, demiştir.

Kaynak : Hasan Bilgin 26.09.2009